Overslaan en naar de algemene inhoud gaan

U bent hier

Vertellen dat je hiv hebtIngram

Zeggen dat je hiv hebt

Ria Koeck, beleidsmedewerker hiv en zorg op Sensoa

Een tolerante omgeving vergemakkelijkt het vertellen aan anderen.

Wettelijk gezien moet je niet zeggen dat je hiv hebt. Toch willen mensen hun verantwoordelijkheid opnemen. Je krijgt raad van hulpverleners en maakt afwegingen over de voordelen van het zeggen en van het niet zeggen. Er is geen beste manier om te vertellen dat je leeft met hiv. Er zijn mogelijkheden en uitdagingen, moeilijkheden en begrenzingen. In de realiteit sta je daar toch maar als persoon met hiv.

Geen eenmalige gebeurtenis

 ‘Zeggen dat je hiv hebt’ is een onderwerp dat leeft en waarover veel vragen zijn. Het kan zich op verschillende momenten aandienen en is geen eenmalige zaak. Zowel iemand die pas zijn diagnose kreeg als iemand die al veel langer leeft met hiv, krijgt hiermee te maken. 

  • Ga ik het zeggen? Hoe ga ik het zeggen? 
  • Tegen wie zeg ik het? En wanneer? Wanneer ik in een nieuwe situatie terecht kom, iemand nieuw leer kennen, bijpraat met een oude bekende, nieuwe vrienden maak…

Sociale contacten

Een mens is een sociaal wezen en het zeggen raakt aan de kern van sociale contacten. Veel kan er immers mee vallen of staan. Of het nu gaat om een partner, een mogelijke partner, een hulpverlener, je werk, vrienden of familie. Je weet niet wat de reactie zal zijn.

Privacy

Het bekend maken van een hiv-status is niet zo maar een mededeling. Het is het delen van heel persoonlijke informatie. Het is ook een heel persoonlijk proces waarin heel wat factoren meespelen. Individuele, culturele en omgevingsfactoren bepalen of iemand zijn status bekend maakt of net niet.

Redenen om het te vertellen

Het blijkt dat mensen hun hiv-status vooral bekend maken:

  • in een vertrouwensrelatie
  • wanneer iemand behoefte heeft aan ondersteuning
  • om te voorkomen dat hiv wordt overgedragen tijdens seksuele contacten

Ook organisaties zoals UNAIDS en WHO onderlijnen de belangrijke rol die het zeggen kan hebben in de preventie van hiv-overdracht binnen seksuele relaties.

Onderzoek waarschuwt voor het te optimistisch aanmoedigen om het te vertellen. De persoonlijke voordelen om het niet te vertellen worden soms te weinig in acht genomen. Ook het nemen van voldoende tijd om eigen keuzes te maken, is belangrijk.

Redenen om het niet te vertellen

Meestal zwijgen mensen over hun hiv-diagnose om volgende redenen:

  • angst voor afwijzing 
  • risico om gestigmatiseerd of gediscrimineerd te worden
  • schrik om anders bekeken of behandeld te worden
  • gedachte dat niets nog hetzelfde zal zijn

Een aantal mensen krijgen van de hulpverlener het advies om het toch maar niet te zeggen. Onderzoek waarschuwt voor de benadrukking van de ‘gevaren ‘ van het vertellen. Deze adviezen zijn meestal het gevolg van een bezorgdheid voor mogelijk negatieve gevolgen. Maar hiermee bevestig je wel het taboe en stigma dat rond hiv hangt.

Cultuur

Cultuur (gewoonten en gebruiken, posities en rollen) kan zeker een rol spelen om het wel of niet te zeggen.

  • Binnen Afrikaanse gemeenschappen zijn er een heleboel vrouwen die het zeer moeilijk hebben met het meedelen van hun hiv-status of te onderhandelen over het gebruiken van een condoom. Dit blijkt erg sterk verbonden met de rol die ze als vrouw in hun land van oorsprong hebben. Die rol wordt vaak bevestigd binnen de gemeenschappen in België. Het is erg belangrijk dat hulpverleners hier met de nodige aandacht mee omgaan. Sensibilisering en ondersteuning op maat binnen de Afrikaanse gemeenschappen is zeker aan de orde.
  • Ook de homogemeenschap heeft een eigen cultuur en subculturen. Denk aan sauna’s, bars, fetisjclubs, internet daten, (anonieme) sekscontacten... Onderzoek toont aan dat heel wat mannen die seks hebben met mannen er van uitgaan dat als de ander niks zegt, het dan wel oké zal zijn. Daarnaast leeft binnen de homocultuur het idee dat als je het zegt dit waarschijnlijk betekent dat je niet meer kunt deelnemen aan seksactiviteiten en dat je gelabeld wordt en er niet meer bij hoort. Voor mannen met hiv in een vaste relatie is het meedelen van de hiv-status een must. Het wordt gezien als een vertrouwenselement in de relatie.
  • In feite is iedereen gebonden aan cultuurelementen. Zo heeft ook elke familie zijn eigen cultuur en gewoonten. Soms is het vertellen aan oma of zus gemakkelijker dan aan de ouders. Niet iedereen wordt ingelicht of in dezelfde mate. En wanneer iemand in de media getuigt over leven met hiv, wordt daar soms door verschillende familieleden anders op gereageerd.

Spontaan of gepland

Er zijn verschillende gradaties: van zeer selectief vertellen over de hiv-diagnose met weinig bijkomende informatie tot een volledig brengen van wat het betekent te leven met hiv. Van heel bewust en voorbereid tot heel spontaan of impulsief. Vrijwillig of onvrijwillig, publiekelijk of enkel in privésfeer.

Organisaties zoals WHO en UNAIDS moedigen het vrijwillig en in privésfeer vertellen over zijn of haar leven met hiv sterk aan. Zij zien hier een belangrijke factor in tot de bevordering van meer openheid over hiv. En hoe meer open en toleranter de omgeving, hoe gemakkelijker om dit te doen. Campagnes die een solidair klimaat ondersteunen, spelen hier dan ook op in.

Leven met een geheim

Er zijn mensen waar enkel de hiv-arts en een verpleegkundige op de hoogte zijn van de hiv-diagnose. Leven met een geheim is niet te onderschatten. Het vergt een heleboel kracht om het niet te vertellen en toch te kunnen blijven functioneren in het dagelijks leven. 

Vertrouwen

Wanneer iemand vertelt dat hij of zij leeft met hiv, dan houdt dit altijd een zekere vorm vertrouwen in. Hij of zij verwacht dat de andere respectvol omgaat met de boodschap en op een gepaste manier reageert.

Reacties van anderen

Reacties van anderen zijn niet altijd gemakkelijk te voorspellen. Onderzoek toont aan dat er op gevoelige persoonlijke boodschappen meestal eerst emotioneel gereageerd wordt, waarna vragen volgen. Mensen die te horen krijgen dat de andere leeft met hiv, reageren bijvoorbeeld bezorgd of met ongeloof. Om vervolgens vragen te stellen over de besmetting (hoe, wanneer, wie…), de toekomst (werk, relatie…) en wat nu, hoe verder?

Op dergelijke vragen kan je je voorbereiden. En je kan bij jezelf na gaan in hoeverre je die wil en/of kan beantwoorden. Een sterke eerste emotionele reactie hoeft zeker geen definitieve reactie te zijn. Mensen hebben tijd nodig om slecht-nieuws boodschappen te verwerken en een plaats te geven.

Tip

Doe er zelf zo gewoon en normaal mogelijk over. Wanneer iemand rustig en zonder veel franje over leven met hiv spreekt, kan het een uitnodiging voor anderen zijn om daar ook normaal mee om te gaan.

Andere getuigenissen

Weekend voor mensen met hiv

Inge, vrijwilliger van Sensoa

Openhartige groepsgesprekken, vrijuit praten, het samenhorigheidsgevoel, de verbondenheid geeft telkens weer energie.Naar de getuigenis

Nathalie praat over hiv en kinderen krijgen

Nathalie, 36 jaar

Je kan kinderen krijgen als je hiv hebt.Naar de getuigenis

levenmethiv.be werd mee mogelijk gemaakt door